به گزارش هفته نامه طلوع بم، شهرستان بم بهعنوان یکی از قطبهای مهم تولید خرمای کشور، امسال با وجود چالشهای اقلیمی، همچنان یکی از تولیدکنندگان اصلی این محصول راهبردی خواهد بود. مدیر جهاد کشاورزی شهرستان بم با اشاره به کاهش حدود ۱۰ درصدی تولید خرما نسبت به سال گذشته، افزایش دما، کاهش تعداد خوشههای نخیلات و موجهای گرمایی را از عوامل مؤثر در این کاهش عنوان کرد. عباس رخشانی در گفتوگو با خبرنگار ما، آخرین وضعیت تولید خرما، صادرات، کنترل آفات، بیمه محصولات کشاورزی، توسعه آبیاری نوین و برنامههای حمایتی از کشاورزان را تشریح کرد.
پیشبینی تولید خرما در شهرستان بم برای سال جاری چقدر است؟
با توجه به شرایط موجود، پیشبینی ما این است که تولید خرما در شهرستان بم امسال حدود ۱۰ درصد نسبت به سال گذشته کاهش داشته باشد و میزان تولید به حدود ۷۲ تا ۷۳ هزار تن برسد.
یکی از دلایل اصلی این کاهش، کاهش میزان گلدهی در برخی از نخیلات بهویژه درختان جوان است. سال گذشته تعداد خوشههای بیشتری روی درختان وجود داشت، اما امسال این میزان در بسیاری از باغات به حدود ۶ تا ۸ خوشه کاهش پیدا کرده است.عامل دیگر، شرایط دمایی بود. سال گذشته یکی از تابستانهای نسبتاً خنک سالهای اخیر را داشتیم، اما امسال چند موج گرمایی شدید رخ داد که باعث ایجاد خسارتهایی در برخی مناطق شد.
در حال حاضر حدود ۱۱ هزار و ۷۰۰ هکتار از اراضی شهرستان زیر کشت نخیلات قرار دارد. میزان خشکیدگی نخیلات امسال حدود ۱۰ درصد برآورد میشود که نسبت به سال گذشته افزایش داشته است. موجهای گرمایی اخیر یکی از عوامل مؤثر در افزایش خشکیدگی بوده است، اما با توجه به ادامه شرایط اقلیمی، این موضوع نیازمند پایش مستمر است.
کیفیت خرمای امسال بم را چگونه ارزیابی میکنید؟
خوشبختانه کیفیت خرمای امسال نسبت به سال گذشته بسیار مطلوب است. توصیههایی که در سالهای اخیر درباره تغذیه، محلولپاشیهای مناسب، مقابله با تنش گرمایی و مدیریت باغات توسط بخشی از کشاورزان پیشرو اجرا شده و نتیجه آن را در کیفیت محصول مشاهده میکنیم.
کشاورزان باید توصیههای فنی را از جهاد کشاورزی دریافت کنند و از مصرف خودسرانه نهادهها و توصیههای غیرکارشناسی پرهیز کنند؛ زیرا خرما یک محصول صادراتی است و استفاده از مواد غیرمجاز میتواند به اعتبار این محصول در بازارهای جهانی آسیب بزند.
صادرات خرمای بم در سال جاری چگونه بوده است؟
بر اساس آمار یک ماه اخیر، حدود ۲ هزار تن خرما از شهرستان برای صادرات اظهار شده و مجوزهای بهداشتی و قرنطینهای لازم را دریافت کرده است. بخشی از صادرات از طریق بنادر مانند بندر شهید رجایی و بندر لنگه انجام میشود و با توجه به افزایش مصرف خرما در فصلهای سرد سال و ماه مبارک رمضان، پیشبینی میکنیم صادرات در ماههای آینده افزایش پیدا کند.
در مقطعی به دلیل مشکلات مسیرهای دریایی و شرایط منطقه، صادرات به هند با مشکلاتی مواجه شد، اما حدود ۴۰ تا ۵۰ روز است که صادرات به این کشور مجدداً آغاز شده است. البته هزینههای صادراتی به دلیل تغییر مسیرها افزایش یافته است.
برخی کشاورزان معتقدند قیمتهای اعلامی خرما از سوی اتحادیه باغداران باعث زیان آنها میشود. نظر شما چیست؟
قیمت محصول تحت تأثیر عوامل مختلفی مانند میزان عرضه، تقاضا، صادرات، هزینه تولید و شرایط بازار تعیین میشود. اتحادیه باغداران متشکل از خود کشاورزان است و طبق قانون، اختیار اعلام قیمت کارشناسی را دارد. اینکه صرفاً و مطلقا اعلام قیمت اتحادیه را عامل ضرر کشاورز بدانیم، نگاه دقیقی نیست. اما بازار شرایط خاص خودش را دارد و در برخی سالها افزایش عرضه باعث کاهش قیمت و در برخی زمانها افزایش صادرات و مصرف باعث رشد قیمت میشود. توصیه ما این است که کشاورزان همه محصول خود را به امید افزایش قیمت نگه ندارند و با شناخت شرایط بازار تصمیمگیری کنند و در ۳ مرحله محصول خود را بفروشند.
وضعیت تولید پسته در شهرستان بم چگونه است؟
شهرستان بم علاوه بر خرما، در حوزه پسته نیز ظرفیت خوبی دارد. سالانه حدود ۲۵۰۰ تا ۲۸۰۰ تن پسته با کیفیت در شهرستان تولید میشود و اکنون فصل برداشت این محصول است.
به دلیل سرمای سال گذشته، میزان تولید نسبت به برخی سالهای قبل کاهش داشته، اما کیفیت محصول همچنان مطلوب است و مشکل خاصی در صادرات پسته وجود نداشته است.
آخرین وضعیت کنترل آفت سوسک سرخرطومی حنایی در شهرستان بم چگونه است؟
در ماههای اخیر خوشبختانه در ردیابیهایی که انجام دادهایم، مورد جدیدی از آلودگی یا شکار سوسک سرخرطومی حنایی ثبت نشده است، اما این موضوع به معنای نبود آفت نیست و همچنان باید مراقبتها ادامه داشته باشد.
در شهرستان یک تیم ۱۵ نفره از ناظران کشاورزی فعال هستند که به محض اعلام کشاورزان درباره موارد مشکوک، کارشناسان در کمتر از ۲۴ ساعت برای بررسی و بازدید به محل مراجعه میکنند.کشاورزان باید باغات خود را بهصورت مستمر پایش کنند و در صورت مشاهده علائمی مانند سوراخ روی تنه، خروج شیرابه یا بوی ترشیدگی، موضوع را سریعاً به جهاد کشاورزی اطلاع دهند.
وضعیت کنترل مگس مدیترانهای در باغات شهرستان بم چگونه است؟
مگس مدیترانهای یکی از آفات مهم با حدود ۳۰۰ میزبان است که طی سالهای اخیر در مناطق مختلف کشور گسترش پیدا کرده است. سال گذشته برای کنترل این آفت، مبارزه عمومی در شهرستان انجام شد و جهاد کشاورزی امکاناتی مانند تله، سموم و پروتئینهای جاذب را در اختیار کشاورزان قرار داد.
یکی از مشکلات ما باغها و ویلاهایی است که مالکان آنها حضور مستمر ندارند؛ زیرا مبارزه منطقهای زمانی موفق خواهد بود که همه باغداران همکاری کنند.
چه توصیهای به کشاورزان درباره فروش محصول به افراد در فضای مجازی دارید؟
کشاورزان باید در معاملات خود دقت لازم را داشته باشند و محصول را بدون دریافت تضمینهای کافی در اختیار افراد ناشناس قرار ندهند. توصیه ما این است که تا حد امکان فروش محصول بهصورت نقدی انجام شود و در صورت معامله مدتدار، ضمانتهای لازم دریافت شود.
در زمینه تأمین کود و نهادههای کشاورزی چه اقداماتی انجام شده است؟
در بخش کودهای یارانهای، کود اوره همچنان با حمایت دولت در اختیار کشاورزان قرار میگیرد. کشاورزان برای دریافت این کود باید به اتاق اصناف کشاورزی یا اتحادیه باغداران مراجعه کنند تا اطلاعات باغ و پروانه بهرهبرداری آنها در سامانه ثبت شود.
در خصوص کودهای فسفاته و پتاسه نیز کشاورزان میتوانند از طریق نمایندگیها و کارگزاریهای شرکت خدمات حمایتی اقدام کنند و پس از خرید، با ثبت شماره شبای خود در سامانه دولت من، یارانه مربوطه را دریافت کنند.
وضعیت اجرای طرح آبیاری نوین در شهرستان بم چگونه است؟
در سالهای گذشته اجرای آبیاری تحت فشار با کندی مواجه شده بود، اما از سال گذشته با آسیبشناسی مشکلات، اقدامات جدیدی آغاز شد.در بخش آبیاری کمفشار و خطوط انتقال، حدود ۲۰۰ هکتار اجرا شده و در حوزه آبیاری تحت فشار نیز با استفاده از ظرفیتهای دولتی، بنیاد برکت و مشارکت کشاورزان اقدامات خوبی انجام شده است.
یکی از اولویتهای ما توسعه استخرهای ذخیره آب بود، زیرا کشاورز با داشتن ذخیره آب میتواند در زمان اوج گرما و نیاز آبی، مدیریت بهتری داشته باشد. تاکنون حدود ۱۶۰ استخر ذخیره آب در شهرستان احداث شده است.
آبیاری نوین با محصول خرما کاملاً سازگار است و اگر بهدرستی طراحی و مدیریت شود، باعث کاهش مصرف آب و افزایش بهرهوری خواهد شد.
وضعیت بیمه محصولات کشاورزی به چه مرحلهای رسیده است؟
موضوع بیمه محصولات کشاورزی از طریق بانک کشاورزی و صندوق بیمه محصولات در حال پیگیری است. البته با توجه به تعرفهها و شرایط موجود، استقبال کشاورزان از این نوع بیمه هنوز مطلوب نیست و نیازمند بازنگری و جذابتر شدن خدمات بیمهای هستیم.
طرح شناسنامهدار کردن محصولات کشاورزی در شهرستان بم آغاز شده است؛ این طرح چه اهمیتی برای کشاورزان و صادرات خرما دارد؟
یکی از برنامههای مهمی که در حال اجرای آن هستیم، شناسنامهدار کردن محصولات کشاورزی است. این موضوع در چارچوب برنامههای جدید بخش کشاورزی و الزامات برنامه هفتم توسعه دنبال میشود و نقش بسیار مهمی در آینده تولید و صادرات محصولات خواهد داشت.
در این طرح، اطلاعات باغ، مشخصات بهرهبردار، موقعیت دقیق جغرافیایی باغ و سایر اطلاعات تولیدو در سامانه ثبت میشود و برای محصول، شناسه و کد رهگیری ایجاد خواهد شد. در آینده هر محصولی که صادر میشود، با یک کد QR قابل رهگیری خواهد بود و خریدار در هر نقطه از دنیا میتواند اصالت محصول، محل تولید و حتی مشخصات باغ تولیدکننده را بررسی کند.
این اقدام برای محصولی مانند خرمای بم که یک محصول صادراتی و دارای برند جهانی است، اهمیت ویژهای دارد؛ زیرا از ورود محصولات دیگر با نام خرمای بم جلوگیری میکند و اصالت و کیفیت محصول منطقه را تضمین خواهد کرد.
در حال حاضر اجرای این طرح در شهرستان آغاز شده و تعدادی از باغها مراحل دریافت پروانه و ثبت اطلاعات را طی کردهاند.از کشاورزان درخواست داریم برای دریافت پروانه شناسایی باغ خود اقدام کنند، زیرا در آینده ارائه برخی خدمات مانند تخصیص سهمیه کود، سوخت و سایر حمایتهای بخش کشاورزی، بر اساس اطلاعات ثبتشده در سامانه انجام خواهد شد.
کشاورزان میتوانند برای دریافت اطلاعات بیشتر و تشکیل پرونده، به اتحادیه باغداران، اتاق اصناف کشاورزی و مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان مراجعه کنند. ما نیز هماهنگی لازم را انجام میدهیم تا کارشناسان مربوطه در روستاها روند ثبت اطلاعات را برای بهرهبرداران تسهیل کنند.
این طرح علاوه بر ایجاد شفافیت در زنجیره تولید، زمینه اتصال تولیدکننده، سردخانهها، مراکز بستهبندی، بازار داخلی و صادرات را فراهم میکند و گام مهمی برای حفظ جایگاه خرمای بم در بازارهای جهانی خواهد بود.
در آخر، مهمترین توصیه شما به کشاورزان بم چیست؟
کشاورزان باید برای افزایش درآمد و پایداری تولید، به سمت تشکیل زنجیره تولید خرما حرکت کنند. در این زنجیره، تولید، فرآوری، بستهبندی و فروش بهصورت یکپارچه مدیریت میشود و سود بیشتری نصیب خود کشاورزان خواهد شد.
تا زمانی که تشکلهای قوی و منسجم در بخش کشاورزی شکل نگیرد، مشکلات بازار و فروش همچنان ادامه خواهد داشت. بستر لازم فراهم است و امیدواریم کشاورزان با اعتماد و همکاری بیشتر، به سمت تشکیل تشکلهای قدرتمند حرکت کنند.
